การเปลี่ยนแปลงครั้งยิ่งใหญ่ในอุตสาหกรรมทางการเงินระดับโลกกับการเข้ามาของระบบเทคโนโลยีอัจฉริยะ
แวดวงการเงินและสถาบันธนาคารทั่วโลกกำลังเผชิญหน้ากับแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ ทว่าต้นเหตุของปรากฏการณ์ในครั้งนี้ไม่ได้มาจากปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจตกต่ำหรือภาวะฟองสบู่แตกแต่อย่างใด หากแต่เป็นการปฏิวัติเงียบทางเทคโนโลยีที่กำลังปรับเปลี่ยนโฉมหน้าของระบบการทำงานไปอย่างสิ้นเชิง โดยมีรายงานอย่างเป็นทางการระบุว่าองค์กรการเงินระดับสากลเตรียมปรับลดขนาดองค์กรครั้งใหญ่ในอนาคตอันใกล้
จากแถลงการณ์ล่าสุดมีการชี้แจงว่าจะมีการยุบตำแหน่งงานในส่วนปฏิบัติการลงราว 15 เปอร์เซ็นต์ โดยมีเป้าหมายที่ต้องบรรลุผลให้ได้ภายในระยะเวลาไม่กี่ปีข้างหน้า โดยปัจจัยเร่งหลักคือการที่ระบบซอฟต์แวร์อัจฉริยะสามารถเรียนรู้และปฏิบัติงานแทนคนได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีต้นทุนที่ต่ำกว่า
เมื่อส่วนงานปฏิบัติการส่วนหลังกลายเป็นเป้าหมายแรกของการแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติ
โครงสร้างพื้นฐานของธุรกิจการเงินมักจะถูกขับเคลื่อนด้วยสองฟันเฟืองสำคัญ นั่นคือทีมงานแถวหน้าที่ต้องดูแลการขายและให้บริการแก่ผู้เข้ามาใช้บริการโดยตรง กับทีมงานส่วนหลังที่คอยสนับสนุนการประมวลผลข้อมูล การบริหารความเสี่ยง และการปฏิบัติตามกฎระเบียบ
ถึงแม้ว่าสำนักงานส่วนหลังจะเป็นกลไกหลักในการรักษาความปลอดภัยและความถูกต้องของข้อมูล แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าลักษณะงานส่วนใหญ่มักเป็นงานประจำที่ทำซ้ำๆ ตามคู่มือปฏิบัติการที่กำหนดไว้ นั่นจึงเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้งานลักษณะนี้ถูกคุกคามด้วยระบบอัตโนมัติและเทคโนโลยีซอฟต์แวร์อัจฉริยะก่อนส่วนอื่น
ทางผู้บริหารได้ชี้แจงว่าการขยายขีดความสามารถของระบบฐานข้อมูลอัจฉริยะจะช่วยเพิ่มความเร็วในการตัดสินใจ Standard Chartered ปลดคน ซึ่งคำอธิบายที่สวยหรูเหล่านั้นหากแปลให้เข้าใจง่ายในชีวิตจริงก็คือ งานที่คนทำอยู่ในวันนี้ กำลังจะถูกเครื่องจักรเข้ามาทำแทนในวันพรุ่งนี้
สถิติตัวเลขพนักงานนับพันชีวิตกับการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่ไม่สามารถย้อนกลับ
สถิตินี้ชี้ให้เห็นทิศทางขาลงของความต้องการแรงงานในอุตสาหกรรมนี้ที่จะเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในระยะยาว ซึ่งปัจจุบันศูนย์กลางงานสนับสนุนของธนาคารกระจายตัวอยู่ในประเทศที่มีต้นทุนค่าจ้างแรงงานค่อนข้างต่ำ
ถึงแม้จะมีการระบุว่าจะช่วยเหลือพนักงานบางส่วนให้ได้รับการฝึกอบรมเพื่อย้ายไปทำงานในแผนกอื่น แต่ในความเป็นจริง การเปลี่ยนทักษะของคนที่คุ้นชินกับงานธุรการให้กลายเป็นนักวิเคราะห์ข้อมูลขั้นสูงไม่ใช่เรื่องง่าย
เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าทักษะแรงงานที่เคยเป็นที่ต้องการเมื่อทศวรรษก่อน อาจไม่มีความจำเป็นอีกต่อไปในปัจจุบัน
ความสอดคล้องระหว่างการเพิ่มงบประมาณด้านปัญญาประดิษฐ์กับการลดต้นทุนด้านบุคลากร
ประเด็นที่นักวิเคราะห์ชี้ว่าเป็นเรื่องใหญ่คือ ปรากฏการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่เหตุการณ์เฉพาะตัวขององค์กรใดองค์กรหนึ่ง แต่เพราะนี่คือคลื่นใต้น้ำลูกใหญ่ที่กำลังแผ่ขยายอิทธิพลไปทั่วทุกภาคส่วนของระบบเศรษฐกิจสากล
แม้กระทั่งในกลุ่มประเทศเพื่อนบ้านก็พบสถิติการลดตำแหน่งงานธุรการในภาคธนาคารอย่างเด่นชัด ไม่เว้นแม้แต่บริษัทผู้ให้บริการคลาวด์และอีคอมเมิร์ซรายใหญ่ที่เลือกใช้มาตรการรัดเข็มขัดและลดขนาดทีมงานลง
แนวโน้มที่เกิดขึ้นทั่วโลกสะท้อนว่า เม็ดเงินลงทุนจำนวนมหาศาลกำลังถูกเปลี่ยนจากค่าแรงมนุษย์ไปเป็นค่าพัฒนาระบบซอฟต์แวร์
วิกฤตการณ์ขาดแคลนตำแหน่งงานสำหรับก้าวแรกในอาชีพและการปรับตัวของระบบการศึกษา
ผลกระทบที่รุนแรงและสร้างความเจ็บปวดให้กับโครงสร้างสังคมมากที่สุดตกอยู่กับกลุ่มผู้จบการศึกษาใหม่
เพราะตำแหน่งที่ระบบอัตโนมัติสามารถทำแทนได้ดีที่สุดคืองานระดับเริ่มต้นและงานระดับกลางที่เคยรองรับเด็กจบใหม่
ระบบตรวจสอบฐานข้อมูลและงานออกแบบที่มีรูปแบบตายตัวเริ่มถูกจัดการด้วยโปรแกรมสำเร็จรูปแทนการใช้แรงงานคน
ความท้าทายครั้งใหญ่ของคนรุ่นใหม่ในเวลานี้คือ หากตำแหน่งงานในระดับล่างที่เคยใช้เริ่มต้นชีวิตการทำงานหายไป แล้วแรงงานยุคใหม่จะพัฒนาทักษะและความสามารถเพื่อก้าวขึ้นไปสู่ระดับผู้เชี่ยวชาญในอนาคตได้อย่างไร
กลยุทธ์และแนวทางการเอาตัวรอดของมนุษย์ในยุคที่ต้องทำงานร่วมกับปัญญาประดิษฐ์
ทว่าก่อนที่เราจะหมดหวังกับอนาคต มีมุมมองเชิงบวกอย่างหนึ่งที่ทุกคนควรทำความเข้าใจ เพราะหากมองย้อนกลับไปในอดีต การปฏิวัติอุตสาหกรรมทุกยุคสมัยมักจะทำลายงานเก่าและสร้างงานใหม่ขึ้นมาควบคู่กัน
แต่ความแตกต่างที่สำคัญในครั้งนี้คือเรื่องของความเร็วในการเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปอย่างรวดเร็วระดับปีไม่ใช่ทศวรรษ
ดังนั้น การพัฒนาและเสริมสร้างทักษะเฉพาะตัวที่ระบบคอมพิวเตอร์ยังไม่สามารถเลียนแบบได้จึงเป็นสิ่งที่มีความสำคัญสูงสุด
- ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์และการตัดสินใจขั้นสูง: ปัญญาประดิษฐ์เก่งในการวิเคราะห์ข้อมูลที่มีโครงสร้างตายตัว แต่เมื่อต้องใช้ดุลยพินิจในวิกฤตการณ์ที่ซับซ้อน มนุษย์ยังคงเหนือกว่า
- ทักษะด้านมนุษยสัมพันธ์และการเป็นผู้นำ: ความเห็นอกเห็นใจ ความเข้าใจในอารมณ์ของเพื่อนมนุษย์ และทักษะการเจรจาต่อรองคือสิ่งที่เครื่องจักรทำไม่ได้
- ทักษะการทำงานและควบคุมระบบปัญญาประดิษฐ์: ผู้ที่มีความสามารถในการควบคุมและเพิ่มประสิทธิภาพให้เครื่องจักรจะกลายเป็นบุคลากรระดับทองคำขององค์กร
- ความเชี่ยวชาญเฉพาะทางในระดับลึกขั้นสูง: การทำตนเองให้เป็นผู้เชี่ยวชาญที่หาตัวจับยากในสายงานเฉพาะคือกลยุทธ์การสร้างมูลค่าเพิ่มที่ยั่งยืน
ท้ายที่สุดแล้ว ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในภาคธนาคารระลอกนี้เป็นเพียงสัญญาณเตือนให้เราต้องเร่งปรับตัว หากแต่เป็นตัวเร่งให้เราต้องพัฒนาตนเองให้มีความสามารถที่เหนือกว่าข้อจำกัดของระบบอัตโนมัติ